3. Proterozoik Dönem
 

rkeyan Dönem 2.5 milyar yıl önce sona erip Proterozoik Dönem başladığında Dünya’daki okyanuslarda trilyonlarca prokaryot hücre yaşıyordu. Bu hücrelerden bazıları fotosentez yoluyla enerjilerini günışığı, su ve karbon dioksitten elde ediyordu. Bu fotosentez yapan hücreler dışarıya çok miktarda oksiyen saldılar ve yaklaşık 2.3 milyar yıl önce Dünya’daki demir ve sülfür kayaçları kullanabilecekleri bütün oksijeni emdiler. Artık Dünya atmosferinde gitgide daha fazla oksijen birikmeye başladı.

Atmosferdeki bütün bu oksijenle, iki milyar yıl kadar önce, enerji elde edebilmek için oksijen kullanabilen bazı hücreler ortaya çıkmış bulunuyordu. Ökaryot hücreler, kendi başlarına oksijen kullanacak veya kendi başlarına fotosentez yapacak şekilde gelişmezken, bunu yapacak ve kendileriyle birlikte çalışacak hücreleri yakaladılar.

Zamanla bu küçük hücreler bağımsız olarak yaşama yeteneklerini yitirdiler ve mitokondri ve kloroplastlara dönüştüler. Ökaryot hücreler gitgide daha karmaşık bir yapı kazandılar. Ve sadece mitoz (hücre bölünmesi) yoluyla değil aynı zamanda da mayoz yoluyla da üreyebilecek şekilde geliştiler.

Bundan bir milyar yıl sonra, yani günümüzden bir milyar yıl önce, plaka tektoniği kıtaları Rodinya adı verilen tek bir büyük süper-kıta halinde birleştirdi. Bu kıta sonradan yine parçalara ayrılıp birbirlerinden uzaklaşmaya başladı. Yine bu sırada Dünya bugün olduğundan daha soğuk olduğu çeşitli Buz Çağları geçirdi ve okyanuslarda çok miktarda su dondu. Yaklaşık 700 milyon yıl önce bütün bir Dünya’nın bir süreliğine koca bir buz topuna dönüşmüş olduğu ama çok geçmeden bu buzun eridiği tahmin ediliyor. 

Mayoz, yani eşeyli üreme, hücrelerin DNA’larına daha fazla çeşitlilik kazandırdı ve bu çeşitlilik evrimin daha çabuk gerçekleşmesini sağladı. Ve mayozun başlamasından 1 milyar yıl kadar sonra birden fazla hücresi olan ilk canlılar ortaya çıktı. Bunlar hidra’lara benzer şeylerdi. Bu yaklaşık 600 milyon yıl önceydi. Bu sıralarda hayvanlar, bitkiler ve mantarlar arasındaki ilk ayrımlar ortaya çıktı. Çok geçmeden hidraların yanısıra süngerler, denizanaları, yassı kurtlar ve deniz yosunu gibi ilk çok hücreli bitkiler oluştu.

Proterozoik Dönem yaklaşık 542 milyon yıl önce sona erdi. Bu tarih kabaca ilk halkalı solucanların ve antropodların Dünya üzerinde göründüğü zamana denk düşmektedir. Bundan sonra Kambriyen Çağı gelir.