Kitab-ı Bahriye
Piri Reis

 

Osmanlı haritacılığının ve denizciliğinin önde gelen isimlerinden biri olan Piri Reis'e (1465 - 1554) ait Kitab-ı Bahriye dünyadaki en ünlü modern-öncesi denizcilik kitaplarından biridir. Kitap, Akdeniz’in önemli limanları, koyları, körfezleri, burunları, yarımadaları, adaları ve ideal sığınakları üzerine ayrıntılı bilgiler içeriyor. Kitapta ayrıca navigasyon teknikleri ve navigasyonla ilgili astronomi bilgileri yer alıyor. Öte yandan kitapta her ülke ve şehrin yerel halkları ve bunların kültürlerinin ilginç yönleri hakkında bilgilere yer veriliyor.

Kitab-ı Bahriye 1511-1521 yılları arasında yazıldı ama 1524-1525 yılları arasında Kanuni Sultan Süleyman’a sunulmak üzere ek bilgilerle ve daha özenli çizilmiş haritalarla yeniden hazırlandı. Piri Reis bu deniz haritalarını amcası Kemal Reis ile birlikte Akdeniz’deki seyahatleri sırasında çizdi. Kitabın 1525 tarihli revize edilmiş nüshası 434 sayfadan ve 290 haritadan oluşuyor.

Kitab-ı Bahriye iki ana bölümden oluşuyor. İlk bölüm fırtına türlerine, pusula kullanma tekniklerine, limanlar ve kıyılar hakkında ayrınıtılı bilgi içeren portolan haritalarına, yıldızları kullanarak yön bulma yöntemlerine, Büyük okyanusların ve onların çevresindeki karaların karakteristiklerine ayrılmış. Christopher Columbus’un Yeni Dünya’yı keşfine ve Vasco da Gama ve diğer Portekizli denizcilerin Hindistan ve Asya’nın geri kalanına yolculuklarındaki keşiflerine özel bir vurgu yapılmış.

İkinci Bölüm tümüyle portolan haritaları ve seyir kılavuzlarına ayrılmıştır. Herbir başlık bir adanın veya kıyının haritasını içerir. 1521 tarihli ilk kitapta bu bölüm 132 portolan haritası içerirken, 1525 tarihli nüshada bu sayının 210’a çıktığı görülür.

İkinci bölüm Çanakkale Boğazı’nın betimlenmesiyle başlar ve Ege Denizi, İyon Denizi, Adriyatik Denizi, Tiren Denizi, Liguryan Denizi, Fransız Riviyerası, Balear Adaları, İspanya kıyıları, Cebelitarık Boğazı, Kanarya Adaları, Kuzey Afrika kıyıları, Mısır ve Nil Nehri, Doğu Akdeniz ülkeleri ve Anadolu kıyıları ile devam eder. Bu bölüm aynı zamanda her şehirdeki ünlü anıtların betimlemeleri ve çizimlerini içerir. Ayrıca bu bölümde Piri Reis tek bir harita hazırlamak yerine daha fazla bilgi ve ayrıntı içerebilmesi bakımından bu haritaları tek bir kitapta topladığını belirtir.

Kitab-ı Bahriye’nin günümüze ulaşan nüshaları dünyadaki çeşitli kütüphane ve müzelerde bulunmaktadır.

 

Kitab-ı Bahriye haritalarından örnekler
 
 
 
 
 
(Başka haritalar yakında eklenecek...)