WILLIAM CAXTON

 

İlk İngiliz matbaacısı olan Caxton, tüccarlığının yanısıra, boş zamanlarını edebiyata adamış biriydi. Birçok edebiyat klasiğini İngiliz okuyucuların dikkatine sundu. Antik Yunan ve Roma metinlerinin mükemmel çevirmeni olarak bilinirdi. İngiltere’de kurduğu matbaada yayınladığı yetmişden fazla kitaptan yirmisini kendi çevirileri oluşturuyordu.

 

lk İngiliz matbaacısı olan Willian Caxton 1422’de Kent’te doğdu. 16 yaşında, bir sonraki yıl Londra Belediye Başkanı olan bir kumaş tüccarının yanına çırak olarak girdi. 1441’de Large’ın ölümünden sonra Caxton Bruges’e taşındı. Burası İngilizlerle Flemenkler arasındaki ticaretin merkeziydi. Burada başarılı bir tekstil işi kurdu. Tüccar olarak öylesine ünlendi ki 1463’te Aşağı Ülkeler’deki Tüccar Maceraperestler’in vekil yöneticisi oldu. 1464’te Burgundy Dükü Philip’le yün anlaşmasını yenilemeye çalıştıysa da bu girişiminde başarılı olamadı. Ama dört yıl sonra Philip’in ardılı Charles’la ticaret görüşmelerini başarılı bir şekilde tamamladı ve çok geçmeden Charles’ın yeni eşi Margaret’in danışmanı oldu.

IV Edward’ın kızkardeşi olan Margareth’in ricasıyla popüler bir Fransız romansı olan Recuyell of the Historyes of Troye’nin yarım bıraktığı çevirisine yeniden başladı. Kolonya’da matbaa sanatını öğrenmek için bir yıl kaldıktan sonra Bruges’e dönerek bir matbaaa kurdu ve burada, çevirisini tamamladığı Recuyell’i bastı. 1474’te basılan bu kitap İngiliz dilindeki ilk matbu kitap oldu. 1476’da bir sonraki kitabı olan The Game and Play of Chess Moralised’ı yayınladı. Bu kitap Avrupa’da satranç üzerine yazılmış ilk önemli eserin çevirisiydi.

Aynı yıl, İngiltere’ye dönerek Westminister’da bir matbaa dükkanı açtı. Caxton burada Troilus and Creseide, Morte d’Arthur, The History of Reynart the Foxe ve The Canterbury Tales gibi önemli kitaplar bastı. 14 yıl boyunca 70’den fazla kitap yayınladı. Bunlardan 20’si kendisinin Latince, Fransızca ve Flemenkçeden çevirdiği kitaplardı.

Caxton tarafından kullanılan yazıtipleri “koyu harf” ve “gotik” tipin çeşitlemeleriydi. Bastığı ilk eserler Fransız lettre bâtarde’nin ilk biçimiydi. 1490’da daha yuvarlak, daha açık bir yazıtipi geliştirdi. Orijinal haliyle Parisli matbaacı Antoine Verard tarafından kullanılan bu yazıtipi sonradan Caxton’un ardılı Wynkyn de Worde tarafından daha yaygın hale getirildi.