Birinci ve İkinci Beş Yıllık Plan Dönemi (1928-1937)

 

talin 1928 yılında denetimi tümüyle ele geçirdikten sonra hemen NEP'e bir son verdi ve Beş Yıllık Plan ile tam komünizme doğru yeni bir girişim başlattı. SSCB'yi hızlı bir şekilde güçlü bir sanayileşmiş ülkeye dönüştürme amacını taşıyan bu plan bütün ülkede üretimin büyük ölçüde artırılmasını ve yaygın bir inşa faaliyetini öngörüyordu.

Plan'ın ikinci yönü özel çiftçiliğin ortadan kaldırılması ve köylülerin Devlet için çalıştığı kolhoz adı verilen kollektiflerin oluşturulmasıydı. Geniş çaplı bir direniş ve acımasız cezalandırmalar sonrasında bu amaçlara ulaşıldı. 1933 yılı itibariyle sanayi ve tarım sıkı bir şekilde Stalin'in denetimindeydi ve Plan'ın altı ay önceden hedeflerine ulaştığı açıklandı.

Seferberlik bu yılların temasıydı. 1932 yılında Stalin bütün sanatın "Toplumsal Gerçekçilik"e uyması gerektiğini buyurdu. Bu, Sovyet yaşamının ve Komünist değerlerin "gerçekçi" resmedilişine sıkı sıkıya uymayı gerektiriyordu. Toplumdaki denemeler sona erdi ve her türlü ifade biçimi devlete hizmet için seferber edildi.

Plan, sıkı bir şekilde kontrol edilen bir propaganda yığını yarattı. Göz alıcı posterler her yerde kendini gösterdi, fabrikalarda, çiftliklerde ve her türlü kamusal alanda, çok miktarda ve çok çeşitte. Ülke "ayağa kalkmıştı": plan yerine getirilecek, kotalar geçilecek ve SSCB savunulacaktı. Bu mesajın ustası Konstrüktivist bir sanatçı olan Gustav Klutsis'ti (1895-1944). Klutsis 20'lerin tekniklerini planın ve yeni toplumun görsel olarak yüceltilmesine dönüştürüyordu. Kullandığı renkler basitti (çoğu kez sadece kırmızı ve siyah) ama fotomontaj kompozisyonu dinamik ve şaşırtıcıydı. Alışılmadık oranlar ve perspektifler, çarpıcı bir tipografiyle yanyana kullanılıyor ve bütün bunlar çağın anıtsal ve destansı yönünü vurguluyordu.

Bu hummalı ve destansı dönemden sonra ikinci bir Beş Yıllık Plan hemen yürürlüğe kondu. Temelde, özellikle ulaşım ve hatta tüketim malları gibi Birinci Plan'ın eksik bıraktıklarını telâfi etmek için hazırlanmıştı. Ama bunlar Nazi belâsına karşı yeniden silahlanma ihtiyacının gölgesinde kaldı. En büyük çaba ne var ki, hiçbir zaman reklâmı yapılmayan başka bir savaş için harcanıyordu. 1934'ten başlayarak Stalin önce Parti'de ve daha sonra da orduda esaslı bir tasfiyeye girişti. Muhalif olduğundan en ufak bir şüphe duyulan herkes ve hatta gereken heyecandan yoksun olduğu düşünülenler çalışma kamplarına sürüldüler veya vuruldular. Cinayetler binlerce kişinin canına mal oldu ve ancak gerçek savaşın yaklaşmasıyla son buldu. Kurbanlar arasında önceki dönemlerin bir çok sanatçısı da bulunuyordu. Örneğin Klutsis gulaglarda (yani, çalışma kamplarında) öldü. Mayakovski ilk kurbanlardan biriydi, siyasî ve sanat çevrelerinden afaroz edilmesinin ardından 1930 yılında intihar etti.

Gitgide tek bir tema egemen oldu. Bu dönemin edebiyat, sanat ve posterleri mutlak Lider Josef Stalin'in rolünü kuvvetli bir biçimde vurguladılar. Resimleri her yerde, her bağlamda görülüyordu ve her zaman için gerçek boyutlarından büyüktü. Her yanı kuşatmış Terörün öne çıkardığı uydumculuğun ölgün eli her türlü özgünlüğü ve kendiliğindenliği ortadan kaldırarak Toplumsal Gerçekçilik sanatını üretti. Toplumsal Gerçekçilik SSCB'ye Stalin'in 1953 yılında ölümüne kadar egemen olmayı sürdürdü.

 

 

"Leningrad'ın çağrısı..." / 1930

"Alkolden kendimizi kurtaralım!" / I.V. Simakov, 1923

"Planlanan büyük işleri gerçekleştir!" / G.G. Klutsis, 1930

"Gel yoldaş, kollektif çiftliğimize katıl!" / V.S. Korableva, 1930

"Kahrolsun kadınları taciz eden alçaklar!" / K. Rotov, 1930

"SSCB'yi savunmaya..." / V.N. Kulagina, 1930

"Uluslararası Çalışan Kadınlar Günü " / V.N. Kulagina, 1930

"Özgür" Burjuva Basını... / Kukryniksy, 1931

"Lenin'in bayrağı altında ikinci beş yıl için!" / S.J. Senkin, 1931

"Mutfak köleliğine son!" / G.M. Shegal, 1931

"Sovyet iktidarının 15 yılı..." / Kukryniksy, 1932

"Udarnitsy fabrikaları ve çiftlikleri, VKP saflarına katılın!" / V.N. Kulagina, 1932

"Devrimci teori olmadan devrimci hareket olamaz." / Gustav Klutsis, 1927

"Çok yaşa Kızıl Ordu - Proleter devriminin silahlı kuvvetleri!" / V. Elkin, 1932

"Teknikte ustalaş - sosyalizmin inşasının ön cephesinde ol..." / V.A. Serov, 1934

"Sovyet Yazarları Kongresi'ne selâm!.." / L. Baskin, 1934

"Bütün dünya rekorları bizim olmalı!" / V.I. Govorkov, 1935

"Marx, Engels, Lenin ve Stalin bayraklarını yukarıya!" / G.G. Klutsis, 1936

"Faşizme karşı savaşanlara selam!" / V.B. Koretskiy, 1937

"Faşizm açlıktır, faşizm terördür, faşizm savaştır!" / Karachentsev, 1937