Wassily Kandinsky yirminci yüzyılın en özgün ve en etkili sanatçılarından biriydi. Duygusal algılarını ifade etme isteği onu renk ve formun soyut özelliklerine dayanan soyut bir tarz geliştirmeye yöneltti. Kandinsky'nin kompozisyonları tıpkı bir müzik bestesi kadar duygusal güce sahip bir "saf resim" yaratma çabalarının sonucuydu. Burada Kandinsky'nin Kompozisyon IVbaşlıklı resmini sanat eleştirmeni Mark Hyden yorumluyor:

Kompozisyon IV ortada iki kalın ve siyah dik çizgiyle belirgin bir şekilde bölünmüş. Solda keskin, çentikli ve iç içe geçmiş çok sayıda çizgiyle sert bir hareket ifade ediliyor. Sağ tarafta ise geniş formlar ve renk armonileriyle her şey sükunet içinde.

Ne var ki, yakından bakıldığında görünüşteki soyut görünümün gerçeği yansıtmadığı görülüyor. Resmi ortadan diklemesine bölen çizgiler gerçekte kırmızı renkli şapkalı iki Rus Kazağının tuttuğu iki mızrak. Onların hemen yanında bir üçüncü, beyaz sakallı Rus Kazağı mor renkteki kılıcına yaslanıyor. Üzerinde bir kale bulunan mavi bir dağın önünde duruyorlar. Sol uçta iki kayık görülüyor. Onların üzerinde ata binen iki Rus Kazağı savaşıyor ve mor renkli kılıçlarını sağa sola savuruyorlar. Sağ uçta uzanmış iki sevgili görülürken, onların üzerine iki kişi tepeden aşağıya bakıyor.

Kandinsky, daha üst, daha kozmik bir vizyon ifade edebilmek için esneklik elde edebilmek üzere temsil'i [representation] resimyazısal işaretlere indirgedi. Bu işaretlerin deşifre edilmesi eserin tema'sının anlaşılmasında anahtar bir öneme sahiptir.

Kandinsky'nin felsefesini bilenler Kompozisyon IV'ü, sonsuz barışı sona erdirecek kıyamet öncesi savaşı ifade ediyor olarak anyacaklardır. Kompozisyon IV çok katmanlıdır. Başlangıçta renkler ve formlar bakan kişi üzerinde, bunların neyi temsil ettiğini anlamaya gerek kalmaksızın, duygusal bir etki bırakır. Sonra temsili nitelikteki işaretlerin deşifre edilmesiyle resme entellektüel bir düzeyden bakılabilir. Ama bu gizemlerin çözülmesi resimden ondaki hayatı çekip almaz, tersine başlangıçtaki duygusal etki yeni bir şekilde güçlenir.


Künye: Kompozisyon IV, Wassily Kandinsky (1866 - 1944), 1911, tuval üzerine yağlıboya, 159 х 250 cm, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf, Almanya.