Sembolizm

 

Sembolizm 19. yüzyılın sonlarında edebiyatta ve görsel sanatlarda kendini gösteren bir akımdır. Naturalizme ve Realizm'e tepki olarak idealistik bir şiir türü geliştiren Fransız şairleri arasında 1880'li yıllarda ortaya çıkmıştır. Sembolistler Charles Baudelaire'in yüzyıl ortalarındaki şiirlerinden ve eleştirel yazılarından ve Edgar Allen Poe'nun ilk eserlerinden esinlendiler.

Sanattaki Sembolizm edebî hareketten ayrı olmakla birlikte onunla ilintilidir ve kökleri 19. yüzyıl başlarındaki Romantik sanata uzanmaktadır. Sembolizm'in entellektüel çevrelerde hızla yayılmasının ve bütün Avrupa'da yandaşlar bulmasının birçok sebebi vardır. Her şeyden önce, 19. yüzyılın sonlarındaki Sembolist imgeler Sanayi Devriminin sonraki aşamalarında kendini gösteren şehirleşme ve maddeciliğin etkilerine yönelik bir tepkiydi. İşlenen konular itibariyle Sembolizm Empresyonizm'e (İzlenimcilik) ve Naturalizm'e karşı bir akım olarak gelişti. Sıklıkla Alman Romantizmiyle ilişkilendirilen mistisizmi ve idealizmi yeniden canlandırdı. Sembolizm sanatçının içsel dünyasının özgürlüğüne vurgu yaptı ve doğanın bir model olarak alınmasından ve sanatsal uylaşımların sınırlayıcılıkların sanatçıları özgür kıldı.

Sembolizm bir sanatın pratikte nasıl bir tarzda yapılacağını söylemekten ziyade sanatın içeriğine ilişkin bir felsefedir. Bu nedenledir ki, akademik sanatın çeşitlemelerinden soyutlamanın eşiğine kadar geniş bir yelpazede farklı tarzlarda gelişmiştir. Sembolizm ikonografiyle ilgili olduğu kadar bir hava, bir ruh hali yaratmayla da ilgilidir. Çoğunlukla eserlerinin anlamı içrektir veya kasten belirsizleştirilmiştir.

Sembolizm alegorik bir anlamı ifade etmek için semboller kullanır. Sembolist ressamlar ruhun görsel dilini oluşturan bu sembolleri mitolojiden, düşsel imgelerden almışlardır. Sembolistler sanatın, gündelik gerçekler yerine, ancak dolaylı olarak erişilebilecek daha mutlak doğruları ele alması gerektiğine inanıyorlardı. Bu şekilde doğadan, insan etkinliklerinden ve gerçek dünyaya ilişkin görüngülerden sahneler resmettiklerinde bunu son derece metaforik ve örtük bir şekilde yaptılar. Ve kullandıkları semboller genelgeçer ikonografinin bildik sembolleri değil ama büyük ölçüde kişisel, öznel ve muğlak göndermelerdi.

Sembolizm geniş bir coğrafyaya yayıldı. Estetizm akımı ile büyük bir yakınlık içerisindeydi. Rafael-Öncesi akımından olanlar ilk Sembolistler'in çağdaşıydılar ve onlarla birçok ortak noktaları vardı. Öte yandan Sembolizm'in, Ekspresyonizm ve Sürrealizm üzerinde büyük ve doğrudan bir etkisi oldu. Bazı Sembolist görsel sanatçılar Art Nouveau ve Nabiler akımlarını etkilediler.